Gatekeeping w branży paszowej: zasady bezpieczeństwa EFISC-GTP

W nowoczesnym łańcuchu produkcji pasz bezpieczeństwo produktu zależy od każdego jego ogniwa. Zdarzają się jednak sytuacje, w których konieczny jest zakup surowców od dostawcy bez uznanego certyfikatu bezpieczeństwa. W takich przypadkach międzynarodowy standard EFISC-GTP opracował protokół gatekeeping - system surowych zasad przyjęcia, który pozwala bezpiecznie włączyć niecertyfikowane surowce do ogólnego łańcucha dostaw.
1. Czym jest gatekeeping i dlaczego jest potrzebny?
Głównym celem certyfikacji EFISC-GTP jest zapewnienie bezpieczeństwa pasz w całym łańcuchu, poczynając od przetwórcy surowca. Gatekeeping stosuje się w wyjątkowych przypadkach, gdy dostawca lub część łańcucha dostaw nie posiada certyfikacji. Ten protokół zobowiązuje nabywcę (certyfikowaną firmę) do przejęcia pełnej odpowiedzialności za audyt i weryfikację bezpieczeństwa materiałów wchodzących.
Protokół wyraźnie dzieli surowce na kilka kategorii, z których każda podlega odrębnym zasadom:
• Produkty nieprzetworzone: zboża, nasiona oleiste i rośliny strączkowe.
• Przetworzone materiały paszowe: produkty poddane obróbce fizycznej lub chemicznej (śruty, otręby, wysłodki itp.), a także produkty uboczne przemysłu olejowego i tłuszczowego: kwasy tłuszczowe, destylaty, soapstocki, wobec których mogą obowiązywać dodatkowe wymagania zgodnie z punktem 6.2.1.
• Olej palmowy: surowy, rafinowany i frakcjonowany.
• Byłe środki spożywcze: produkty wytworzone do spożycia przez ludzi, ale przekierowane do żywienia zwierząt z powodów handlowych lub logistycznych.
W porównaniu z innymi wzajemnie uznawanymi systemami certyfikacji EFISC-GTP nie wprowadza ograniczeń geograficznych, a w zależności od tego, czy firma jest zarejestrowana jako podmiot sektora spożywczego zgodnie z europejskim rozporządzeniem, istnieją różne mechanizmy uznawania. Procedura gatekeeping nakłada jednak ograniczenia na niektóre produkty. Na przykład zabroniony jest zakup niecertyfikowanego ziarna z takich krajów jak Niderlandy, Belgia, Niemcy, Francja, Wielka Brytania, Kanada i kilka innych.
W przypadku produktów przetworzonych lista ograniczeń zostaje rozszerzona o Pakistan (dla melasy), Malezję i Indonezję (dla makuchu z palmy).
Bezpieczeństwo potwierdza rygorystyczny harmonogram badań. Najważniejsze wymagania obejmują:
• Metody pobierania próbek: próbki muszą być pobierane zgodnie ze standardami GAFTA, FOSFA lub ISO.
• Kwalifikacje inspektora: pobieranie próbek musi być wykonywane przez niezależną organizację akredytowaną według ISO 17020 lub ISO 9001 (w połączeniu z zatwierdzeniem GAFTA).
• Obowiązkowe parametry analizy: każda partia jest badana pod kątem pestycydów, metali ciężkich (arsen, ołów, rtęć, kadm), dioksyn oraz mikotoksyn (aflatoksyna B1, DON, zearalenon).
• Zasada positive release: produkty uboczne przemysłu olejowego i tłuszczowego podlegają polityce positive release - produktu nie wolno użyć, dopóki laboratorium nie potwierdzi jego bezpieczeństwa.
Szczególną uwagę zwraca się na przetworzone produkty olejowe. Przepisy ustanawiają negative list materiałów, których stosowanie w paszach jest ściśle zabronione:
• Produkty uboczne produkcji biodiesla (np. MONG).
• Osady denne ze zbiorników.
• Tłuszcze odzyskane z systemów oczyszczania ścieków.
• Tłuszcze zwierzęce (w kontekście tego protokołu roślinnego).
Firmy stosujące gatekeeping mają obowiązek:
1. Powiadamiać swoją jednostkę certyfikującą o stosowaniu tych zasad.
2. Przeprowadzać audyty dostawców byłych środków spożywczych (co najmniej raz w roku).
3. Co roku raportować do EFISC-GTP, wskazując ilości zakupionych surowców, ich pochodzenie oraz okresy stosowania gatekeeping.
Przepisy te pozwalają jednak na korzystanie z niecertyfikowanych dostawców bez ograniczania praw innych producentów ani możliwości bycia pierwszym ogniwem w łańcuchu, pod warunkiem przyjęcia dodatkowego ryzyka związanego z wykorzystaniem produktu w łańcuchu certyfikowanych producentów, zarówno w ramach EFISC-GTP, jak i innych wzajemnie uznawanych systemów certyfikacji.